Hoe onze behoefte aan evenwicht in relaties het verandervermogen van organisaties beïnvloedt

De sociaal psycholoog Fritz Heider introduceerde in 1958 de evenwichtstheorie. Deze theorie gaat over het zoeken van evenwicht tussen onze opvattingen over voorwerpen en personen, en de opvattingen van deze personen over de betreffende voorwerpen.

Stel dat er twee mensen en een specifiek object bij een situatie betrokken zijn.

Persoon A houdt bijvoorbeeld erg van het eten van een bepaald restaurant, terwijl haar vriendin B een hekel heeft aan het eten van dit restaurant. Dit verschil in voorkeur creëert een onevenwichtigheid en persoon A kan de behoefte voelen om deze situatie in evenwicht te brengen.

Dit soort situaties wordt ingewikkelder wanneer er meer dan twee entiteiten bij betrokken zijn. In een situatie van drie personen zou in het voorbeeld van het restaurant persoon C in het volgende dilemma kunnen geraken: de goede relatie met persoon B kan gepaard gaan met de voorkeur van persoon C voor het restaurant dat persoon A voorstelde. Dit is een voorbeeld van krachten die in een triade kunnen spelen.

In onze organisatieontwikkelings-, en postfusieprojecten merken we dat de effectiviteit van de relaties veel invloed heeft op het verandervermogen van de organisatie. De krachten die in triades spelen maken deel uit van de onderstroom in organisaties. De onderstroom kan een belangrijke bijdrage leveren aan groei, verandering en ontwikkeling in een organisatie. Indien je je echter niet bewust bent van de onderstroom (waar de effectiviteit van de relaties een voorbeeld van is) bestaat de kans dat je de krachten uit de onderstroom als weerstand ervaart. Het kiezen van een juiste interventie is in dit geval onmogelijk.